CardivoCardivo rehberleri
Büyük ve küçük tansiyon: sistolik ve diyastolik nedir?
Öne çıkanlar
- Büyük tansiyon (sistolik): kalp kasılıp kanı pompaladığında damarlardaki basınç — üstteki sayı.
- Küçük tansiyon (diyastolik): kalp iki atım arasında dinlenirken ölçülen basınç — alttaki sayı.
- Optimal: büyük tansiyon 120'nin altı, küçük tansiyon 80'in altı.
- İkisi de önemlidir; biri yüksekse yüksek tansiyon sayılır.
Tansiyon nedir?
Tansiyon (kan basıncı), kanın damar duvarlarına uyguladığı kuvvettir. Milimetre cıva (mmHg) ile ölçülür ve 120/80 gibi iki sayıyla yazılır. Türkiye'de bu değer "12'ye 8" olarak da söylenir.
| Büyük tansiyon (sistolik) | Küçük tansiyon (diyastolik) | |
|---|---|---|
| Yeri | Üstteki sayı | Alttaki sayı |
| Ne ölçer? | Kalp kasıldığı andaki basınç | Kalp gevşeyip dolarken basınç |
| Optimal | 120'nin altı | 80'in altı |
| Hipertansiyon sınırı (ESH) | 140 ve üzeri | 90 ve üzeri |
| Yaşla birlikte | Damarlar sertleştikçe yükselme eğilimindedir | Orta yaştan sonra sabit kalabilir veya düşebilir |
Hangisi daha önemli?
Her ikisi de önemlidir ve herhangi biri yüksekse yüksek tansiyon tanısı konabilir. İleri yaşlarda daha sık görülen sorun, yalnızca büyük tansiyonun yüksek olduğu izole sistolik hipertansiyondur. Gençlerde ise küçük tansiyonun tek başına yüksek olduğu durumlar görülebilir.
Nabız basıncı
Büyük ve küçük tansiyon arasındaki farka nabız basıncı denir (120/80 için 40). Doktorun bu farkı da değerlendirebilir.
Tansiyon aletindeki üçüncü sayı
Çoğu tansiyon aleti üçüncü bir sayı daha gösterir: nabız, yani dakikadaki kalp atışı. Yetişkinlerde dinlenme nabzı genellikle 60–100 atım/dakikadır. Nabzı da tansiyonla birlikte kaydetmek faydalıdır.
Cardivo büyük ve küçük tansiyonu ve nabzı tansiyon aletinden ya da Apple Sağlık'tan kaydeder, iPhone kamerasıyla ölçtüğün nabız ve HRV ile yan yana gösterir.
Bu rehber, aşağıdaki kaynaklara dayanan genel sağlık bilgisidir; tıbbi tavsiye, teşhis veya tedavi yerine geçmez. Cardivo tıbbi cihaz değildir. Acil bir durumda olduğunu düşünüyorsan 112'yi ara.
Sık sorulan sorular
Büyük tansiyon nedir?
Büyük (sistolik) tansiyon, kalp kasılıp kanı damarlara pompaladığında oluşan en yüksek basınçtır; ölçümde üstteki sayıdır. Optimal değer 120 mmHg'nin altıdır.
Küçük tansiyon yüksekliği tehlikeli mi?
Küçük tansiyonun tekrarlayan ölçümlerde 90 mmHg ve üzerinde olması hipertansiyondur ve uzun vadede kalp-damar riskini artırır. Doktoruna danış.
Büyük ve küçük tansiyon arasındaki fark kaç olmalı?
Bu farka nabız basıncı denir; 120/80 için 40 mmHg'dir. Değerlendirmesini doktorun yapmalıdır.
Kaynaklar
- Mancia G. et al. — 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension, Journal of Hypertension
- American Heart Association — Understanding blood pressure readings
- American Heart Association — Home blood pressure monitoring